submenu

de Limburg Stirumlaan - 07/04/2021

De straat van de graaf-burgemeester

De zwerftocht door Wemmel brengt ons dit keer in een van de statigste lanen van de gemeente. De de Limburg Stirumlaan heeft niet alleen een naam met allure, ook de bomen, sierlijke lantaarnpalen en brede stoepen langs dit kaarsrechte tracé dragen bij tot het bijzondere karakter van deze invalsweg.

Als rechtstreekse verbinding met het centrum van Brussel, met een rechtstreekse aftakking van en naar de ring, is de Limburg Stirumlaan een belangrijke toegangspoort van Wemmel. De straat kwam er om een stoomtramverbinding tussen het centrum van Wemmel en de Bockstaellaan in Laken tot stand te laten komen. Op 9 juli 1911 werd die tramlaan samen met de straat plechtig ingehuldigd. De oudste woningen – burgerhuizen aan het begin van de straat – dateren uit die periode. De tram werd in 1913 geëlektrificeerd, en tijdens de Eerste Wereldoorlog doorgetrokken tot het centrum van Brussel.

De buurt richting de ring kreeg pas later vorm. Het was de Expo 58 die voor de volle ontwikkeling van de Sint-Engelbertusparochie, met de kerk in de De Ridderlaan, zorgde. Langs de straat – die zo’n 2 km lang is – vind je dan ook een bonte verzameling bouwtypes en bouwstijlen. Het gaat van art-decoburgerhuizen en vrijstaande woningen in cottagestijl van ruim honderd jaar oud tot bel-etages uit de jaren 60 en recentere, anonieme appartementsgebouwen. Er werd in de straat ook een stukje economische geschiedenis geschreven, want op de plaats waar nu nieuwbouwproject Cubic verrijst, stond een halve eeuw het Belgische hoofdkwartier van horlogemerk Rodania.

De meest in het oog springende huizen van de Limburg Stirumlaan zijn de ‘twaalf apostelen’, zoals de huizenrij in het midden van de straat wordt genoemd. Deze twaalf burgerhuizen vallen op door hun rijkelijke versieringen. Hoewel ze alle twaalf een eigen ‘gezicht’ hebben, vormen de huizen toch één geheel. De huizenrij werd rond 1910 gebouwd, in opdracht van de Brusselse aannemer Ernest Wauters-Dustin. Hij verhuurde de huizen, waarvan sommige nog steeds in het bezit van zijn nazaten zijn.

Applaus op de balkons

In een van die huizen woont Herman Vander Voorde. Hij woont er sinds 1982. ‘Er is vandaag meer contact tussen de bewoners dan vroeger’, vertelt hij. ‘Tijdens de eerste maanden van de coronacrisis kwamen veel buren naar buiten, en werd er van op de balkons geapplaudisseerd. Er is een hechtere band dan toen we hier veertig jaar geleden kwamen wonen. Zo wordt er al eens een feest voor de buurt georganiseerd.’

De Limburg Stirumlaan sluit aan op de Brusselse ring. Het hoeft dus niet te verbazen dat het er soms erg druk is. Voorlopig toch, want er wordt naar aanleiding van de herinrichting van de ring onderzocht of deze op- en afrit gesloten kan worden. Maar voorlopig passeert er dus nog wel wat verkeer. ‘Op weekdagen staat er een file rond 8 uur en rond 16 uur, overdag is er wel snel verkeer’, zegt Herman. ‘In het weekend is het meestal rustig. Op zich valt de overlast wel mee, ook al omdat de meeste huizen een voortuin hebben, en omdat de stoepen erg breed zijn.’

Fietspaden

Het valt inderdaad op als je er wandelt: de brede stoepen hebben – mede door hun rode kleur – wat weg van een zeedijk. Zulke brede passages voor voetgangers zijn een zeldzaamheid in ons land. Bij de aanleg van de straat werd in voldoende ruimte voor de tram voorzien, maar toen die buurttram – net zoals overal – werd afgeschaft, was er plots veel vrije plaats. ‘De brede trottoirs liggen er sinds de tweede helft van de jaren 80. Bij de heraanleg van de straat is de trambedding weggewerkt’, weet Herman. ‘Om fietspaden aan te leggen was er toen geen budget.’ Al komt daar verandering in. Aan de Brusselse zijde van de straat is sinds afgelopen zomer een proefproject uitgevoerd. Over een strook van enkele meters is een fietspad in de brede stoep verwerkt. Het staat in het meerjarenplan van de gemeente dat over de hele lengte van de straat soortgelijke fietspaden worden aangelegd.

De straat kent niet alleen architecturale pareltjes, er staan sinds ongeveer tien jaar ook twee kunstwerken. Aan de rotonde met de De Ridderlaan staat het sierlijke Harmonie, aan de rotonde met het Graffplein prijkt Rotonde in blauwe steen. Het eerste werd gemaakt door Jacques Dassesse, een voormalige leerkracht van de Franstalige gemeentelijke basisschool, het tweede is van Louis Wouters.

Graaf-burgemeester

Maar naar wie of wat is deze straat nu eigenlijk vernoemd? De familie de Limburg Stirum is een van de oudste adellijke families die in ons land te vinden is. De oorsprong van de dynastie ligt in Duitsland, en gaat terug tot de 13e eeuw. Het Wemmelse hoofdstuk van de familiegeschiedenis begint bij het ontstaan van ons land. In 1838 koopt graaf Willem ‘Guillaume’ de Limburg Stirum het kasteel van Wemmel. Hij heeft elf kinderen, onder wie Engelbert. Die wordt in 1888 burgemeester van de gemeente, wat hij tot zijn dood in 1907 blijft. Graaf Engelbert, die nooit trouwde, woont met twee eveneens ongehuwde zussen in het kasteel. In 1926 schenken de zussen het kasteel aan de gemeente, op voorwaarde dat het dienst doet als gemeentehuis en dat het park publiek toegankelijk wordt.

Als kort na het overlijden van Engelbert de Limburg Stirum een grote straat wordt aangelegd, hoeft het niet te verbazen dat die wordt vernoemd naar wijlen de graaf-burgemeester. Overigens, de straatnaam lijkt uniek, maar is dat eigenlijk niet. Ook in Blankenberge, Huldenberg, Sint-Pieters-Leeuw en Anzegem zijn lanen, straten en dreven vernoemd naar die adellijke familie.

 

Tekst: Wim Troch
Foto: © Tine De Wilde
Uit: zandloper april 2021