submenu

Wijken in Wemmel: Romeinse Steenweg - 03/12/2020

In het spoor van de Romeinen

In onze verkennende ronde door Wemmel zijn we dit keer in het zuiden van de gemeente beland. Wie langs de Romeinse Steenweg wandelt, loopt op de grens met Brussel. Hier voel je de adem van de grootstad, al blijft het platteland vlakbij.

Bij wie niet goed thuis is in de regio, leeft soms de veronderstelling dat de ring rond Brussel de grens vormt tussen Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Niets is minder waar. Onder meer Wemmel heeft een lap grondgebied aan ‘de andere kant’ van de ring. Het stukje Wemmel dat van het centrum afgesneden is, wordt gedomineerd door de Romeinse Steenweg. De drukke verkeersas vormt de echte grens tussen Brussel aan de ene kant, en Wemmel, Strombeek-Bever en Koningslo aan de andere kant. Hier rijdt sinds enkele maanden een trambus tussen het UZ Brussel en de luchthaven, hier zoekt het verkeer een alternatief als de ring vastzit, hier verzamelen duizenden bezoekers van de grote beurzen in de Heizelpaleizen.

Moeilijke buur

Dat de (gewest)grens in het midden van de straat loopt, brengt soms bijzonderheden met zich mee. Bij het onderhoud van de weg, bijvoorbeeld. In 2011 liet de gemeente Wemmel langs één kant van de straat een nieuwe laag asfalt leggen, omdat de putten in het wegdek te diep werden. Het overleg met de grote buur over een gezamenlijke herinrichting van de hele weg verliep zo moeizaam dat de gemeente niet langer wilde wachten. De eenzijdige actie had wel resultaat, want even later kon wél een samenwerking gesloten worden met Brussel, Grimbergen en Vilvoorde over het uitvoeren van werkzaamheden aan de weg.

Aan de Brusselse kant bepaalt hoogbouw de aanblik van de Romeinse Steenweg, aan de Wemmelse kant vind je baanwinkels en restaurants. En aan beide zijden bel-etages. De straat heeft een grijze aanblik, en niet de beste reputatie. Want behalve door de lamentabele kwaliteit van het wegdek, kwam de straat de voorbije jaren ook in de krant met parkeerproblemen, gevaarlijke situaties voor fietsers en enkele overvallen op winkels en restaurants. Maar wat de Romeinse Steenweg ontegenzeggelijk wél heeft, is een boeiende geschiedenis.

Schapenweg

Bij straatnamen komt vaak een stevige portie originaliteit, en soms ook een scheut historische creativiteit, kijken. In het geval van de Romeinse Steenweg is de benaming evenwel niet uit de lucht gegrepen. Want de straat heeft effectief een Romeins verleden. In de eerste eeuwen van onze jaartelling was de baan immers een verbindingsweg tussen de toenmalige nederzettingen in Asse en Elewijt. Stel je daarbij geen kaarsrechte ‘heirbaan’ voor, zoals je in de geschiedenisles hebt geleerd. Geen geplaveide brede steenweg waar legioenen van Romeinse soldaten over marcheerden, maar wel een smal pad dat langs de heuvelruggen kronkelde.

De straat heet nog maar zo’n 100 jaar Romeinse Steenweg. Voordien stond de weg bekend als Schapenweg of -baan. In Zellik heet de weg vandaag nog steeds zo. Het verraadt dat de weg vooral gebruikt werd door schapenboeren en hun kuddes. De drukte die vandaag zo kenmerkend is voor deze straat, is pas recent. De zandweg werd midden 19e eeuw voorzien van kasseien. Die lagen er echter na een tijd zo schots en scheef bij, dat geen enkele auto het waagde om over de kasseien te dokkeren. De Expo van 1958 bracht op dat vlak beterschap, want de baan werd geasfalteerd, verbreed en rechtgetrokken.

Koninklijk vergezicht

Die Expo is trouwens ook de katalysator voor de aanleg van de ring, parallel met de Romeinse Steenweg. Door de aanleg van de ring werden een aantal straten ‘in tweeën geknipt’. Met bruggen en tunnels wordt de band met het centrum van Wemmel behouden. Een van die straten is de Panoramastraat. Ook hier komt de naam niet uit de lucht vallen. Dit is het hoogste punt van Wemmel, zo’n 75 meter boven de zeespiegel. Tot halverwege de vorige eeuw had je van hier een fenomenaal uitzicht over Brussel en over de velden en hoeves die toen het landschap bepaalden. Koning Leopold I kwam naar verluidt graag met zijn paard van het kasteel van Laken tot hier gereden, om van het vergezicht te genieten.

Een andere zijstraat van de Romeinse Steenweg is de Koningin Elisabethlaan. Sinds 2007 woont Bert Vannieuwenhuyse hier met zijn gezin. ‘Voordien woonden we in Laken’, vertelt hij. ‘Toen we dat huis wilden verbouwen, stootten we toevallig op deze woning in Wemmel. Die was betaalbaar en de ligging was ideaal. De kinderen gaan naar school in Jette en met het openbaar vervoer ben je snel in de stad. Langs de andere kant ben je dan weer meteen in een landelijke omgeving, waar je kunt wandelen in de velden. Waar we in het begin iets meer op Brussel gericht waren, is dat nu mooi gelijk verdeeld tussen Brussel en Wemmel. Dat we hier van twee werelden kunnen genieten, is een voordeel.’

Fijnstof

De onmiskenbare nabijheid van de Ring is voor velen een drempel om hier te komen wonen. ‘Voor we het huis kochten, zijn we komen luisteren of er geen lawaaihinder was. Dat bleek goed mee te vallen. Binnen hoor je er niets van. De luchtkwaliteit is wel iets waar ik bezorgd om ben. Twee jaar geleden namen we deel aan de CurieuzeNeuzen-actie van De Standaard. We hebben toen zo’n bord aan onze gevel gehangen om de concentratie stikstofdioxide te meten. De resultaten waren – dat hoeft niet te verbazen – zeer slecht. Maar plaatsen die verder van de Ring liggen, scoren niet noodzakelijk beter. Ik volg met grote aandacht alle plannen voor de herinrichting van de Ring, en ik hoop dat de uitbouw van het openbaarvervoernetwerk en de aanleg van vlotte fietsverbindingen het aantal auto’s zal doen afnemen.’

Over die herinrichting van de Ring is al vele jaren sprake. Er zouden aparte rijstroken komen voor doorgaand en plaatselijk verkeer. Ook zou afrit 8, aan de De Limburg Stirumlaan, geschrapt worden. Dat moet een vlottere doorstroming garanderen, zodat sluipverkeer zich niet langer langs de Romeinse Steenweg moet wringen. Er zullen evenwel nog veel auto’s en vrachtwagens over de Ring razen, voor er over dat alles definitieve knopen worden doorgehakt.

Tekst: Wim Troch
Foto: © Tine De Wilde
Uit: zandloper december 2020